Łańcuchy mocujące, odciągi łańcuchowe

Kompletny odciąg łańcuchowy składa się najczęściej z łańcucha mocującego, napinacza oraz odpowiednio dobranych zakończeń. Napinacz umożliwia skrócenie i naprężenie zestawu, a haki lub inne elementy końcowe pozwalają połączyć odciąg z ładunkiem oraz punktami mocowania znajdującymi się na pojeździe, naczepie, przyczepie albo platformie transportowej.

W ofercie CECHO dostępne są odciągi łańcuchowe z napinaczem połączonym na stałe z łańcuchem, osobne napinacze łańcuchowe, modele z hakami skracającymi oraz zestawy wykonywane w długościach dopasowanych do potrzeb użytkownika. Dostępne rozwiązania mogą być wykonywane z komponentów w klasie 8, 10 lub 12.

Łańcuchy mocujące i odciągi dostępne w ofercie CECHO

• kompletne odciągi łańcuchowe z napinaczem,
• łańcuchy mocujące do ciężkich ładunków,
• odciągi łańcuchowe w klasie 8,
• odciągi łańcuchowe w klasie 10,
• odciągi łańcuchowe w klasie 12,
• napinacze łańcuchowe z mechanizmem grzechotkowym,
• napinacze z hakami skracającymi,
• napinacze połączone na stałe z łańcuchem,
• zestawy z różnymi rodzajami haków i zakończeń,
• odciągi wykonywane w długości dopasowanej do zamówienia,
• elementy zamienne do naprawy i regeneracji odciągów,
• pomoc techniczna w doborze zestawu do konkretnego ładunku.

Czym jest odciąg łańcuchowy?

Odciąg łańcuchowy jest zespołem przeznaczonym do mocowania i stabilizowania ładunku podczas transportu. W odróżnieniu od pasów mocujących wykorzystuje metalowy łańcuch o określonej zdolności mocowania.

Konstrukcja łańcuchowa zapewnia wysoką odporność na ścieranie, przecięcia i intensywną eksploatację. Dzięki temu odciągi są szczególnie przydatne podczas transportowania ciężkich maszyn, pojazdów budowlanych, konstrukcji stalowych, elementów betonowych oraz ładunków posiadających powierzchnie, które mogłyby szybko uszkodzić taśmę tekstylną.

Odciąg nie służy do podnoszenia ani podwieszania ciężarów. Jest wyposażeniem przeznaczonym wyłącznie do zabezpieczania ładunków podczas transportu. Do operacji podnoszenia należy stosować odpowiednio dobrane zawiesia łańcuchowe .

Budowa odciągu łańcuchowego

Budowa odciągu zależy od jego wersji, wymaganej zdolności mocowania, klasy materiału oraz sposobu połączenia z ładunkiem i pojazdem. Typowy zestaw może obejmować:

• łańcuch mocujący o odpowiedniej średnicy i klasie,
• napinacz łańcuchowy z mechanizmem grzechotkowym,
• haki skracające umożliwiające regulację długości roboczej,
• haki zaczepowe lub inne zakończenia robocze,
• złączki łączące poszczególne komponenty,
• tabliczkę lub przywieszkę z oznaczeniami zestawu.

Poszczególne elementy odciągu powinny być ze sobą kompatybilne pod względem klasy, wymiaru, konstrukcji i zdolności mocowania. Dopuszczalne parametry całego zestawu ogranicza element o najniższej zdolności do przenoszenia obciążenia.

Odciąg łańcuchowy z napinaczem

Napinacz jest elementem umożliwiającym skrócenie oraz naprężenie łańcucha. Mechanizm grzechotkowy pozwala stopniowo zwiększać napięcie odciągu i kontrolować położenie zabezpieczanego ładunku.

Napinacz może być połączony z łańcuchem na stałe za pomocą odpowiednich złączek. Takie rozwiązanie tworzy kompletny zestaw gotowy do użycia i ogranicza ryzyko zagubienia oddzielnych komponentów.

Dostępne są również osobne napinacze wyposażone w haki skracające. Pozwalają one wpiąć napinacz w wybrane ogniwa łańcucha i dopasować długość roboczą zestawu do wymiarów konkretnego ładunku.

Napinacze łańcuchowe z grzechotką

Napinacz grzechotkowy wykorzystuje mechanizm zapadkowy, który umożliwia kontrolowane napinanie łańcucha przy użyciu rękojeści. Mechanizm powinien działać płynnie, a jego zapadka musi prawidłowo blokować się w kolejnych pozycjach.

Podczas napinania nie wolno przedłużać rękojeści rurą, kluczem ani innym narzędziem. Zastosowanie dodatkowej dźwigni może spowodować przekroczenie dopuszczalnej siły, przeciążenie komponentów oraz trwałe uszkodzenie napinacza, łańcucha albo punktów mocowania.

Odciągi łańcuchowe z hakami skracającymi

Haki skracające pozwalają regulować długość roboczą odciągu bez konieczności wymiany lub trwałego skracania łańcucha. Hak wpina się w odpowiednio dobrane ogniwo, a niewykorzystana część łańcucha pozostaje poza odcinkiem przenoszącym obciążenie.

W zależności od konstrukcji odciągu haki skracające mogą znajdować się po jednej lub po obu stronach napinacza. Dostępne są również wersje z zabezpieczeniem ograniczającym możliwość przypadkowego wysunięcia się ogniwa z gardzieli haka.

Hak skracający musi być dopasowany do średnicy oraz klasy łańcucha. Nie wolno stosować przypadkowych haków, prowadzić łańcucha niezgodnie z konstrukcją gardzieli ani obciążać haka bocznie.

Odciągi łańcuchowe w klasie 8

Odciągi klasy 8 są szeroko stosowanym rozwiązaniem do profesjonalnego zabezpieczania ciężkich ładunków. Odpowiednio dobrana średnica łańcucha umożliwia uzyskanie wymaganej zdolności mocowania przy zachowaniu trwałej i możliwej do serwisowania konstrukcji.

Klasa 8 jest często wybierana do standardowych zastosowań transportowych, w których liczy się sprawdzona konstrukcja, dostępność komponentów oraz możliwość łatwej wymiany zużytych części.

Odciągi łańcuchowe w klasie 10

Komponenty klasy 10 umożliwiają uzyskanie większych parametrów niż porównywalne wymiarowo elementy klasy 8. Pozwala to w określonych konfiguracjach zastosować lżejszy i bardziej poręczny zestaw przy zachowaniu wymaganej zdolności mocowania.

Odciągi klasy 10 sprawdzają się w intensywnym transporcie ciężkim, budownictwie, przemyśle maszynowym oraz wszędzie tam, gdzie ważne jest połączenie wysokich parametrów z ograniczeniem masy własnej wyposażenia.

Odciągi łańcuchowe w klasie 12

Odciągi łańcuchowe klasy 12 wykorzystują komponenty o bardzo wysokich parametrach wytrzymałościowych. Mogą zapewniać wysoką zdolność mocowania przy mniejszym wymiarze i masie zestawu niż rozwiązania wykonane z komponentów niższych klas.

Modele klasy 12 są przeznaczone przede wszystkim do wymagających zastosowań profesjonalnych, w których odciągi są często użytkowane, przenoszone i zakładane przez operatorów.

Norma PN-EN 12195-3

Odciągi łańcuchowe przeznaczone do zabezpieczania ładunków w transporcie drogowym powinny spełniać wymagania właściwe dla łańcuchowych urządzeń mocujących. Norma PN-EN 12195-3 określa wymagania dotyczące między innymi konstrukcji, oznakowania, badań oraz bezpiecznego użytkowania odciągów łańcuchowych.

Przy zakupie należy sprawdzić dokumentację konkretnego produktu, parametry podane na tabliczce identyfikacyjnej oraz instrukcję użytkowania. Nie należy stosować nieoznaczonych zestawów, których pochodzenia, klasy i zdolności mocowania nie można wiarygodnie ustalić.

Najważniejsze parametry odciągów łańcuchowych

Zdolność mocowania LC

LC, czyli Lashing Capacity, określa zdolność mocowania odciągu. Parametru tego nie należy bezpośrednio utożsamiać z masą ładunku, który można zabezpieczyć jednym zestawem.

Wymagana liczba oraz rozmieszczenie odciągów zależą od masy i kształtu ładunku, położenia środka ciężkości, sposobu mocowania, kątów przebiegu łańcuchów, kierunków działania sił oraz parametrów punktów mocujących.

Standardowa siła napięcia STF

STF określa standardową siłę napięcia, jaką można uzyskać za pomocą danego napinacza przy prawidłowej obsłudze. Parametr ten ma znaczenie między innymi przy ocenie sposobu wstępnego naprężenia odciągu.

Rzeczywiste działanie zestawu zależy również od jego położenia, konstrukcji ładunku, rozmieszczenia punktów zaczepowych oraz zastosowanej metody mocowania.

Klasa łańcucha

Klasa materiału wpływa na parametry mechaniczne łańcucha i komponentów. Wszystkie elementy tworzące jeden odciąg powinny być prawidłowo dobrane i przeznaczone do współpracy w danej klasie.

Nie wolno samodzielnie łączyć komponentów różnych klas bez potwierdzenia ich kompatybilności. Zastosowanie elementu o niższych parametrach może ograniczyć zdolność mocowania całego zestawu.

Średnica łańcucha

Średnica ogniwa jest jednym z podstawowych parametrów wpływających na zdolność mocowania odciągu. Nie można jednak dobierać zestawu wyłącznie na podstawie samej średnicy, ponieważ znaczenie ma również klasa stali, konstrukcja komponentów oraz oznaczenie kompletnego urządzenia.

Długość robocza

Długość odciągu powinna umożliwiać prawidłowe połączenie ładunku z punktami mocowania oraz pozostawiać odpowiedni zakres regulacji napinacza. Zbyt krótki zestaw nie pozwoli wykonać mocowania, natomiast nadmiernie długi może utrudniać obsługę i wymagać skracania łańcucha.

CECHO może przygotować odciągi o długości dopasowanej do konkretnego zastosowania. Przy zamówieniu warto podać wymaganą długość roboczą, średnicę lub oczekiwaną wartość LC, klasę zestawu oraz rodzaj zakończeń.

Rodzaj zakończeń

Zakończenia odciągu należy dopasować do punktów zaczepowych znajdujących się na pojeździe i ładunku. Hak powinien prawidłowo układać się w punkcie mocowania oraz przenosić siłę w przewidzianym kierunku.

Niedopuszczalne jest obciążanie końcówki haka, opieranie go o ostrą krawędź, obciążanie boczne lub stosowanie w otworze o wymiarach uniemożliwiających prawidłowe ułożenie.

Jak dobrać łańcuch mocujący do ładunku?

Dobór odciągu powinien rozpocząć się od określenia masy, wymiarów, kształtu oraz położenia środka ciężkości transportowanego elementu. Następnie należy ustalić kierunki, w których ładunek może się przemieszczać, oraz zaplanować rozmieszczenie odciągów.

Przy wyborze zestawu należy uwzględnić:

• masę i konstrukcję transportowanego ładunku,
• położenie środka ciężkości,
• wymaganą zdolność mocowania LC,
• średnicę i klasę łańcucha,
• liczbę odciągów potrzebnych do zabezpieczenia ładunku,
• kąty przebiegu poszczególnych łańcuchów,
• wytrzymałość punktów mocowania,
• rodzaj haków i innych zakończeń,
• wymaganą długość roboczą,
• zakres regulacji napinacza,
• warunki atmosferyczne i intensywność eksploatacji.

Mocowanie bezpośrednie ciężkich ładunków

Łańcuchy często stosuje się w mocowaniu bezpośrednim, w którym odciąg łączy zabezpieczany element z punktem mocowania pojazdu. Tak wykonany układ ogranicza możliwość przesuwania się ładunku w określonym kierunku.

Skuteczność mocowania zależy od właściwego rozmieszczenia odciągów oraz kątów, pod którymi przebiegają. Każdy ładunek powinien zostać zabezpieczony przed przesunięciem do przodu, do tyłu oraz na boki, a w uzasadnionych przypadkach również przed przewróceniem i poderwaniem.

Nie należy zakładać, że duża masa ładunku sama zapobiegnie jego przesunięciu. Podczas gwałtownego hamowania, przyspieszania lub zmiany kierunku jazdy na ładunek działają znaczne siły bezwładności.

Zastosowanie łańcuchów mocujących

• transport maszyn budowlanych,
• mocowanie koparek, ładowarek i walców,
• transport ciągników oraz maszyn rolniczych,
• zabezpieczanie pojazdów ciężarowych i specjalistycznych,
• transport konstrukcji stalowych,
• mocowanie elementów prefabrykowanych,
• transport maszyn przemysłowych i obrabiarek,
• zabezpieczanie transformatorów i agregatów,
• transport kontenerów i elementów wielkogabarytowych,
• mocowanie ładunków na naczepach niskopodwoziowych,
• transport leśny oraz przewóz ciężkiego drewna,
• zastosowania w budownictwie, energetyce i przemyśle ciężkim.

Odciągi łańcuchowe do maszyn budowlanych

Koparki, ładowarki, walce, podnośniki i pozostałe maszyny budowlane mają dużą masę oraz często wysoki środek ciężkości. Ich zabezpieczenie wymaga zastosowania odpowiednio rozmieszczonych odciągów oraz punktów mocowania przeznaczonych przez producenta maszyny do transportu.

Przed założeniem łańcuchów należy zablokować ruchome elementy urządzenia, opuścić osprzęt do bezpiecznego położenia oraz sprawdzić, czy odciągi nie przebiegają po przewodach, siłownikach, osłonach lub innych elementach podatnych na uszkodzenie.

Łańcuchy mocujące do transportu maszyn rolniczych

Podczas transportu ciągników, maszyn uprawowych, przyczep oraz sprzętu rolniczego łańcuchy należy mocować wyłącznie do elementów konstrukcyjnych zdolnych do przeniesienia wymaganych sił.

Nie należy zaczepiać haków o błotniki, osłony, stopnie, przewody, elementy układu hydraulicznego ani uchwyty, których producent nie przewidział jako punkty transportowe.

Odciągi do konstrukcji stalowych

Konstrukcje stalowe, profile, zbiorniki i elementy technologiczne mogą posiadać ostre krawędzie oraz nieregularne kształty. Łańcuch jest bardziej odporny na uszkodzenia mechaniczne niż taśma tekstylna, jednak należy chronić zarówno sam odciąg, jak i powierzchnię przewożonego elementu.

Mocowanie nie powinno powodować trwałego odkształcenia cienkościennych elementów ani opierać się o fragmenty konstrukcji, które nie są przeznaczone do przenoszenia dużych sił skupionych.

Odciągi do naczep niskopodwoziowych

Naczepy niskopodwoziowe są wykorzystywane do transportu maszyn, pojazdów i ładunków ponadgabarytowych. Odciągi powinny być dobrane do parametrów przewożonego sprzętu oraz nośności punktów mocujących znajdujących się w konstrukcji naczepy.

Układ mocowania należy zaplanować przed rozpoczęciem transportu, uwzględniając również możliwość osiadania ładunku, ugięcia ogumienia i zmiany naprężenia łańcuchów podczas jazdy.

Łańcuch mocujący a pas transportowy

Zarówno łańcuchy, jak i pasy transportowe służą do zabezpieczania ładunków, jednak różnią się właściwościami oraz zakresem zastosowania.

Łańcuchy mocujące są wybierane przede wszystkim do ciężkich, masywnych i odpornych na punktowy nacisk elementów. Dobrze znoszą intensywną pracę, kontakt z chropowatą powierzchnią oraz warunki typowe dla transportu maszyn i konstrukcji.

Pasy mocujące są lżejsze, łatwiejsze do przenoszenia i bardziej odpowiednie do ładunków o powierzchniach podatnych na zarysowanie. Nie powinny jednak pracować na ostrych krawędziach bez odpowiednich osłon.

Wybór pomiędzy łańcuchem a pasem powinien wynikać z oceny konkretnego ładunku, wymaganej zdolności mocowania, konstrukcji punktów zaczepowych i warunków pracy.

Bezpieczne użytkowanie odciągów łańcuchowych

Przed każdym użyciem należy skontrolować cały zestaw. Oględziny powinny obejmować łańcuch, napinacz, haki, zabezpieczenia, złączki, elementy oznakowania oraz punkty mocujące.

• należy sprawdzić czytelność tabliczki lub przywieszki identyfikacyjnej,
• nie wolno przekraczać wartości LC podanej dla zestawu,
• łańcuch nie może być skręcony, zaplątany ani związany,
• nie wolno obciążać haków bocznie ani zaczepiać ich samą końcówką,
• nie należy używać zdeformowanych lub rozciągniętych ogniw,
• nie wolno przedłużać rękojeści napinacza dodatkową dźwignią,
• napinacz powinien być zabezpieczony przed samoczynnym poluzowaniem,
• luźne części łańcucha należy zabezpieczyć przed przemieszczaniem,
• po rozpoczęciu jazdy należy ponownie sprawdzić napięcie zestawów,
• odciągów mocujących nie wolno używać do podnoszenia ładunków.

Kontrola odciągów przed rozpoczęciem pracy

Łańcuch należy dokładnie obejrzeć na całej długości. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na miejsca współpracy z hakami, złączkami i powierzchnią ładunku, ponieważ są one narażone na zużycie, ścieranie i miejscowe przeciążenia.

Mechanizm grzechotkowy powinien pracować płynnie. Zapadka musi prawidłowo blokować koło napinacza, a rękojeść nie może być pęknięta, wygięta ani samodzielnie modyfikowana.

Haki należy sprawdzić pod kątem pęknięć, rozgięcia gardzieli, deformacji, nadmiernego zużycia oraz działania zabezpieczeń. Uszkodzony element powinien zostać wymieniony przed ponownym użyciem zestawu.

Kiedy wycofać łańcuch mocujący z użytkowania?

Odciąg należy wycofać z eksploatacji, jeżeli występują uszkodzenia mogące obniżać jego wytrzymałość lub uniemożliwiać prawidłową identyfikację parametrów.

Do typowych powodów wycofania należą:

• pęknięte, wygięte lub silnie zdeformowane ogniwa,
• trwałe wydłużenie łańcucha lub poszczególnych ogniw,
• nadmierne zużycie średnicy materiału,
• głębokie wżery korozyjne,
• pęknięcia haków, napinacza albo złączek,
• rozgięcie gardzieli haka,
• niesprawne zabezpieczenie haka,
• uszkodzenie mechanizmu grzechotkowego,
• ślady przegrzania lub działania wysokiej temperatury,
• uszkodzenia powstałe wskutek działania substancji chemicznych,
• brak lub nieczytelność oznaczenia identyfikacyjnego,
• nieautoryzowane spawanie, prostowanie lub modyfikowanie komponentów.

Potrzebujesz pomocy w doborze łańcucha mocującego lub odciągu łańcuchowego? Skontaktuj się z CECHO: telefon +48 33 825 04 84 lub e-mail sklep@cecho.pl.